De speelhoek opgeruimd. Onderin de mand vol spelletjes doemde het sinds lange tijd zoekgewaande Ik voel iets op. Girma wilde het meteen voorgelezen krijgen. Hij zette de cd met begeleidende pianomuziek op en nestelde zich op mijn schoot. Abel had net hetzelfde plan: knus op mama’s schoot. De jongens hadden het moeilijk om mama te delen. Mama had het moeilijk om de rivaliserende hanen uit elkaar te houden én zich op het verhaal waarvan het voorleesritme zich door de piano laat dicteren te concentreren. Bij een tweede poging wilde Girma graag de rol van Willem op zich nemen. Martha en Willem strooien rozen in het rond en komen elkaar dan eindelijk tegen. Wat ze voelen wordt niet uitgesproken. Ik polste even bij Girma: “Vlinders in hun buik. En snoep.”

Grote zus gooit een lakentje over het hoofd van kleine zus. Die trekt de doek met haar handjes weg, tot ze weer kan zien. Ze lachen beiden. De doek belandt opnieuw over het hoofd van kleine zus, die hem wegtrekt. Nu schateren ze beiden. En opnieuw, en opnieuw. De kamer is vol gelach en de zussen hebben enkel oog voor elkaar.

Dan is het slaaptijd – écht wel. Grote zus haalt haar opstapbankje, dat eigenlijk dient om zelf bij het toilet en de wastafel te kunnen. “Ik ga het naast het bed van Mirre zetten, dan kan ik beter een zoentje geven.” Voor het zoentje, wil grote zus voorlezen. Ze neemt ‘Kindjes’ en stelt vragen: “Waar is de kleine giraf? Waar is de kleine kikker? Hier!”. Kleine zus toont niet geweldig voor interesse voor de voorlezer, slaapbeer krijgt alle aandacht. Grote zus heeft dat niet door en draait op elke bladzijde vol enthousiasme de flap om. “Dat was leuk”, glundert ze. Waarna kleine zus nog een paar grote zoenen krijgt. Op sommige momenten hebben wij de ideale grote zus in huis ….

Kindjes!, Leen Van Durme, Uitgeverij Clavis

Abel is dol op muziek. Als het aan hem lag zou er non stop muziek op staan. Hij kruipt naar de cd-speler, wijst met priemende vinger en zegt “mi!” Afhankelijk van mama’s gemoedstoestand komt er dan iets vrolijks, swingend, jazzy of klassiek uit de boxen. Vaak staat er een cd van Girma en Abel op. Zo kreeg Girma ooit het boek Eén twee drie vier, een scala van kinderliedjes van zijn grootmoeder cadeau. Het bijhorende boek werd al her en der met plakband behandeld en zit onder de vlekken en kruimels. Leuke zoekopdrachten in de illustraties bij de liedjesteksten. Of er staat een van de cd’s van kapitein Winokio op. Maar er is één absolute favoriet. De liedjes uit Comptines et berceuses du Baobab (uitg. Didier Jeunesse). Een ongelooflijk mooi boek dat Girma cadeau kreeg, en dat we zelf in vele exemplaren hebben aangekocht om cadeau te geven. Het boek (en cd) begint met het harmonisch gezongen Uélé molibá mákási uit Congo. Abel valt er helemaal stil van. Hij luistert met grote ogen, zijn hoofdje schuin in de nek. Girma zingt het intussen helemaal mee. In het Lingala, en hier thuis spreekt niemand Lingala. Ook het boek wordt gesmaakt. Al is dit een boek dat niet alleen mag doorbladerd worden. Nee, mama houdt het boek vast. Prachtige illustraties, kunstwerkjes die ik zo tegen de muur zou hangen. Hopelijk is er een uitgever in ons taalgebied die het boek wil vertalen en uitgeven. Kan het een plekje krijgen naast Slaap nu, Ninette.

Het slaapritueel: twee zusjes op het grote bed, we lezen voor elk nog een bed. Grote zus smokkelde nog een liedjesboek het bed in, en wil graag nog een paar bladzijden uit ‘Op een grote paddenstoel: liedjes voor de allerkleinsten’ zingen. We zingen allemaal mee, want we weten al dat ze anders toch niet wil slapen (op het gevaar af dat we nu bloggewijs overkomen als slappe ouders). Eigenlijk wachten we tot ze Iene Miene Mutte declameert, en ja hoor, hier komt het:
Iene miene mutte.
Tien pond grutten.
Tien pond kaas.
Iene miene mutte jij bent de baas. (en dan wijst ze heftig met haar vingertje naar mij of mijn lief)
Maar jij kunt de baas niet zijn, want jij bent nog veel te klein. (en dan grinnikt ze)
Maar jij bent nu groot geworden en nu mag jij de baas wel zijn. (en dan glundert ze triomfantelijk)

Een geweldig mooi boek is dit, met prachtige prenten die de klassieke liedjes een heel nieuw cachet geven. Waar kleine zus alle liedjes even leuk vindt, speelt grote zus met de extra’s die dit boek biedt, zoals het versje van het spinnetje, dat op de binnenflappen vooraan start en achteraan doorloopt. Tot de grote baas aankondigt dat het nu echt bedtijd is, en dus tijd voor de laatste reeks zoenen en knuffels …

Op een grote paddenstoel, Mies van Hout, Lemniscaat 2010.

Als we kleine meid in haar bedje tillen, fluisteren of zingen we volgend versje:
Schone handjes
Schone tandjes
Schoon gezicht
De dag gaat dicht
Uit is het licht

Hallo zegt het bed
Ben je daar weer?
Want ik dacht net
Jij komt niet meer

Ook Arune ging lange tijd slapen met dit versje. Miep Diekman schreef het, en Jan Smeekens nam het op in het verzamelboek ‘Wie knipt de tenen van de reus?’. Het boek vergezelt ons nu al drie jaar. Vorige week overleed Jan Smeekens. Telkens ik nu door het boek blader, denk ik aan Jan. Aan zijn enthousiasme en zijn kennis, zijn nieuwsgierigheid en die onmetelijke liefde voor boeken.

‘Wie knipt de tenen’ ademt één en al liefde voor gedichten. Korte versjes voor baby’s en peuters; grappige, uitdagende en wervelende gedichten voor de oudere kleuters. Dit boek laat onze dochters groeien. Bedankt, Jan!

onze dochter van bijna tweeënhalf begroet mij met: ‘dag mama, gloria wille i-phone’. jawadde. ‘wat zeg je gloria? telefoon?’ ‘nee, mama, i-phone’. gedver. niet dat ze zo vaak naar dat ding kijkt, maar eerlijkheid gebiedt te zeggen dat die al eens wordt bovengehaald in de auto wanner het kind onrustig in haar autostoel zit. als de satellieten meewillen, dan kan ze al eens naar een youtubefilmpje van pippi langkous kijken, naar een kinderliedje van www.kinderliedjes.nl of naar een aflevering van Het zandkasteel. Dat laatste is echt een verslaving. Toto, Sasa en Koning Koos zijn ondertussen echte vrienden geworden. Ik krijg het er af en toe van op mijn zenuwen – het zijn levensgrote poppen in een artificieel decor die zeer nadrukkelijk praten – maar het is zeker goed gemaakt, en het werkt onwaarschijnlijk bij gloria. ze leert er echt van, het is dan ook zeer educatief verantwoord. wat heel fijn is aan het zandkasteel is dat er elke aflevering een boekje wordt gelezen. dat begint zo. toto zegt: ‘haaltje’. en dan zegt sasa: ‘nee, toto, verhaaltje’. en dan kruipen ze gezellig met zijn allen op de bank. koning koos neemt een glinsterend roos boekje vast, legt het op zijn benen, en slaat de eerste pagina open. maar dan worden alleen de prenten van het boek getoond. en dat is fantastisch. zonder computerdingen, zonder effecten. Gewoon een boekje lezen op televisie. En het straffe is dat er heel vaak boekjes worden gelezen van Vlaamse auteurs: Anna naar de kapper of Anna gaat in bad of Anna gaat op het potje van Kathleen Amant, een avontuur van het klein wit visje Van Guido Van Genechten is ook een hit, Rikki van Guido Van Genechten … en dit soort ‘slow television’ werkt echt wel. Na het verhaaltje komt er steevast (een vaste structuur is belangrijk, mevrouw) een filmpje over kinderen die iets doen rond het thema van de uitzending (boerderij, verdrietig zijn, eten, in bad gaan, kerstboom versieren, aardbeien plukken …). En wat doet een kind liever dan naar een ander kind te kijken? natuurlijk is er een hele merchandising van Het Zandkasteel: puzzels, schooltassen, poppen, en boekjes – allemaal om ter lelijkst. Maar ook een koffer met de prentenboeken die Sasa en Toto in hun zandkasteel lezen. De namen voor onze nieuwe baby zijn dus al duidelijk. Sasa voor een meisje, Toto voor een jongen.

Mirre vindt boeken echt leuk. Zo van die dingen om op te bijten, om op te sabbelen, om naar te grijpen, om uit de handen van grote zus of mama of papa te trekken: geweldig leesvoer, boeken!
Bij één boek vallen haar handen stil. Dan heeft ze het druk met kijken en luisteren. Ik vertelde al eerder over ‘Slaap lekker’, en wegens groot succes blijven we het lezen, al heel veel avonden lang. Als ik Cien hierover zie vertellen, vermoed ik dat we het boek nog lang zullen gebruiken.

Overigens, op het voorbije familiefeest waren de anderen ervan overtuigd dat Mirre bewust ‘mamamama’ zegt als ze naar mij kijkt. Ik was mij daar nog niet bewust van, om hetzelfde woord te gebruiken. Wel was ons opgevallen dat ze sinds enkele dagen naast ‘papapapa’ de ‘mama-variant’ ontdekt heeft. Mijn Lief wacht nu vol ongeduld, tot ook hij door de jongste dochter wordt aangesproken.

De oudste dochter vindt het bijna nog leuker dan een boek als avondritueel. De jongste dochter slaapt meestal als we bezig zijn. Als ze er toch bij zit, draait ze haar hoofd de hele tijd rond en lacht om zoveel drukte. We spelen een – voor Arune – nieuw spelletje: zakdoek-leggen. De versie voor onze huiskamer gaat als volgt: we gaan op de grond zitten op een kussen, en zorgen dat Mirre beschermd zit tegen het rondlopend geweld. Arune trekt een gebruikte zakdoek uit haar broekzak, of bedelt om een (soms nog natte) keukenhanddoek. Dan beginnen we te zingen en zij holt rond. Slalomt rond de tafel, rond ons, rond de keukenblok, rond het wasrek. Als ze haar doek neerlegt, mag eens van ons achter haar lopen. Gillend van pret holt ze door de woonkamer, en wij doen ons best om haar niet te snel te vangen. Als wij mogen lopen, en zij achter ons zit, maken we er een heus hindernissenparcours van.

Natuurlijk brengen we vervolgens kalmte door toch een boek te lezen. Al moeten we tegenwoordig erg ons best doen om te zorgen dat Mirre het boek niet opeet. We hebben nu dus voorleesboeken en opeet-boeken. Gelukkig weten we dat die fase voorbij gaat, en dat de ‘opgegeten’ boeken nog altijd bruikbaar blijven.

gloria is een moeilijke slaper. soms gaat het enkele dagen beter, maar soms ook niet. ze gaat moeilijk slapen en wordt bijna elke nacht een keer wakker. dat is zeer vermoeiend. we hebben al honderd dingen geprobeerd. het allerbelangrijkste is – zeggen ze – het ritueeltje voor het slapengaan. dat wordt nu – sinds een behoorlijke tijd al – uitgebreid met een boekje-voor-het-slapengaan. supergezellig natuurlijk. ferdinand de olifant (lelijk flapjesboekje, maar ze vindt het geweldig), slaap lekker (nog altijd een hit), nina oh (naar de foto’s en de kindjes kijken) … mogelijkheden genoeg om van die avondpret een fijne afsluiter van de dag te maken. maar gloria kent haar grenzen niet zo goed. beneden aan de trap spreken we al duidelijk af: ‘we lezen twee boekjes, gloria, twee – dat is één en één’.  ze kruipt fluks in bed, legt zich in slaap- en luisterhouding, kijkt en luistert vol aandacht naar het eerste boekje. legt zich op haar andere zij, luistert opnieuw vol aandacht naar het tweede boekje. ik leg de beide boekjes naast haar bed. en dan begint de serenade: ‘nog een boekje, mama’. ‘nee, gloria, we hadden twee boekjes afgesproken.’ ‘nog een boe-oe-oe-oekje’ beetje luider, nog wat luider, met beginnende snikken, snottebellen: gloria wil nog een boekje lezen’. en dan ontstaat het dilemma. moet ik toegeven of volhouden? natuurlijk vind ik het supertof dat ze nog boekje wil, maar ze wil alleen maar een boekje om de tijd te rekken. want na het derde boekje, wil ze een vierde en na het vierde wil ze een vijfde. geen fraai gezicht, zo’n blètend kind met dikke tranen dat ‘elli eaar’ krijst. zonder tut is dat ‘nellie en cesar’. wil je nellie en cesar lezen? jaaa, zwembad. want ze weet dat dat een flapjesboekje is. dat neemt dubbel zoveel tijd in vooraleer ze al die flapjes heeft omgedraaid. zucht.